Ziekmelding en loondoorbetalingsplicht bij ziekte
Ziek zijn is vervelend genoeg, maar het gezeur eromheen maakt het vaak nog erger. Hoe meld je je ziek?
Wie betaalt je loon door? En wat als het langer duurt? De regels rondom ziekmelding en loondoorbetaling zijn in Nederland strikt, maar gelukkig bestaat er een duidelijk stappenplan.
Of je nu net begint met werken of al jarenlang in dienst bent, het is essentieel dat je je rechten en plichten kent.
Niemand zit te wachten op financiële verrassingen als hij of zij net herstelt van een griepje of een blessure. In dit artikel leggen we het, zonder ingewikkelde juridische taal, precies uit hoe het werkt.
De ziekmelding: Snelheid is alles
Je weet het wel: als je ziek bent, blijf je thuis. Maar de volgende stap is vaak onduidelijk: hoe en wanneer meld je je ziek?
De ziekmelding is het startsein van het hele proces. Volgens de wet (artikel 7:611 BW) ben je als werknemer verplicht om je ziekte zo snel mogelijk te melden bij je werkgever.
In de praktijk betekent dit uiterlijk op de tweede dag van je ziekte. Doe je dit niet? Dan loop je het risico dat je geen loon doorbetaald krijgt over die dagen. Je werkgever mag hier streng op zijn.
De manier van melden verschilt per bedrijf. De ene werkgever vraagt om een telefoontje, de ander gebruikt een digitaal systeem zoals AFAS of SAP.
Het maakt niet uit hoe je het doet, zolang het maar duidelijk is dat je niet kunt werken. Je hoeft op het moment van melden nog geen exacte diagnose te geven, je werkgever mag alleen vragen hoe lang je denkt uit de running te zijn. Een schriftelijke bevestiging is handig voor je eigen administratie. Vergeet niet: een goede ziekmelding voorkomt onnodige discussies later.
De loondoorbetalingsplicht: Wat krijg je betaald?
Als je je netjes hebt gemeld, heb je recht op loon doorbetaald tijdens ziekte. Dit is een wettelijke verplichting voor elke werkgever. Je hoeft niet bang te zijn dat je direct in de financiële problemen komt als je een keer griep hebt.
De regel is simpel: je krijgt minimaal 70% van je salaris doorbetaald.
Dit percentage is wettelijk vastgelegd, maar in veel CAO’s (Collectieve Arbeidsovereenkomsten) staat zelfs dat je 100% betaald krijgt, al is dat niet verplicht door de wet. Er zitten wel limieten aan vast.
De overheid stelt elk jaar een maximumbedrag vast. Per 1 januari 2024 ligt dat maximum op €739,09 bruto per maand. Dit is gebaseerd op het minimumloon.
De fasen van loondoorbetaling op een rij
Als je meer verdient dan dit bedrag, krijg je in de basis dus 70% van je loon, maar nooit meer dan dit maximumbedrag.
Let wel op: de eerste twee dagen van je ziekte worden in de meeste gevallen niet doorbetaald. Dit is een risicodragende wachtdag. Je werkgever mag dit wel vergoeden, maar het is niet wettelijk verplicht. Check dus altijd je contract of CAO.
- Dag 1 en 2: Geen loon (tenzij je CAO dit anders regelt).
- Dag 3 tot en met dag 14: Minimaal 70% van je loon. Het maximumbedrag is hier €739,09 per maand.
- Dag 15 tot en met dag 29: Het percentage stijgt naar 80%. Het maximumbedrag stijgt mee naar €878,40 per maand.
- Vanaf dag 30: Je krijgt 90% van je loon. Het maximumbedrag ligt dan op €1.017,80 per maand.
De loondoorbetalingsplicht verloopt in fases. Het percentage dat je krijgt uitbetaald, loopt op naarmate je langer ziek bent.
Dit systeem is bedoeld om druk te zetten op de re-integratie, maar beschermt je inkomen tegelijkertijd.
Deze bedragen zijn gebaseerd op het wettelijk minimumloon. Als je een hoger salaris hebt, hangt het van je CAO af of je recht hebt op een hoger percentage of een hoger maximum. In sectoren zoals de bouw of de zorg zitten er vaak betere regelingen in de CAO dan het wettelijk minimum. Raadpleeg daarom goed het minimumloon en de CAO-regels voor jouw onderneming.
De overgang naar de Zorgverzekeringswet (Zvw)
Als je ziekte langer duurt dan vier weken (30 dagen), verandert er iets belangrijks.
De loondoorbetalingsplicht van de werkgever stopt namelijk niet, maar de financiering verandert. Vanaf dag 31 wordt de betaling overgenomen door de Zorgverzekeringswet (Zvw).
Dit is een uitkering die via het UWV loopt, maar betaald wordt door de werkgever. Ja, je leest het goed: de werkgever blijft betalen, maar de hoogte van het bedrag wordt anders berekend. Deze uitkering bedraagt maximaal 70% van je dagloon. Het dagloon wordt berekend op basis van je bruto maandsalaris gedeeld door 26.
In 2024 ligt het maximumdagloon op ongeveer €277,78. Dit betekent dat de maximale Zvw-uitkering uitkomt op ongeveer €1.462,50 bruto per maand.
Let op: hier gaat nog 10% eigen bijdrage af. Dit klinkt ingewikkeld, maar voor jou als werknemer verandert er praktisch weinig: je krijgt nog steeds geld binnen, alleen de berekening is anders. Deze regeling duurt in principe maximaal 18 maanden.
Als je na die tijd nog steeds ziek bent, volgt een nieuwe beoordeling door het UWV voor een WIA-uitkering (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen). De samenwerking tussen de werkgever, het UWV en de bedrijfsarts is hier cruciaal.
Overuren en ziektedagen: Hoe zit dat?
Een veelgestelde vraag is of je recht hebt op uitbetaaling van overuren als je ziek bent. De vuistregel is: nee, je krijgt geen overuren doorbetaald tijdens ziekte.
De loondoorbetaling is gebaseerd op je contracturen. Als je normaal gesproken regelmatig overwerkt, valt dit tijdens ziekte weg.
Je krijgt dus alleen je basisloon. Er is een uitzondering mogelijk. Als je overuren structureel waren en deze in een vaste roosterindeling zaten, kunnen ze soms worden meegenomen in de loondoorbetaling.
Dit hangt af van je CAO. Bijvoorbeeld in de metaaltechniek of de horeca staan hier vaak specifieke afspraken over in de CAO. Als je twijfelt, check dan je loonstrook of vraag je personeelsafdeling. Het is zonde om onnodig inkomen mis te lopen, maar de wet beschermt je hier niet standaard.
De gevolgen van een verlate ziekmelding
Wat gebeurt er als je je te laat meldt? Stel, je bent maandag ziek, maar belt pas woensdag.
Volgens de wet ben je je recht op loondoorbetaling over de maandag en dinsdag kwijt. Je werkgever mag deze dagen onbetaald laten.
In extreme gevallen, als je je herhaaldelijk te laat meldt, kan dit leiden tot een ontslag op staande voet. Dit is een zwaar middel, maar het is wettelijk mogelijk als je nalatig bent. Een ander gevaar is de ‘onterechte ziekmelding’. Als je je ziek meldt, maar later blijkt dat je bijvoorbeeld op vakantie bent of een andere baan uitoefent, is dit fraude.
De consequenties zijn groot: loonstop, ontslag en soms zelfs een aangifte. Wees altijd eerlijk.
De werkgever mag je om een verklaring van de huisarts vragen, vooral na een week ziekte. Dit is wettelijk toegestaan om de ziekmelding te controleren.
De rol van het UWV en de bedrijfsarts
Veel mensen denken dat het UWV direct betrokken is bij een simpele griep, maar dat valt mee. De eerste twee jaar van ziekte is de werkgever primair verantwoordelijk.
De bedrijfsarts speelt hier een sleutelrol. Hij of zij beoordeelt of je echt niet kunt werken en adviseert over re-integratie. Het is belangrijk om je aan de afspraken met de bedrijfsarts te houden.
Weigering om mee te werken aan onderzoek of re-integratie kan leiden tot loonsancties.
Het UWV komt er pas echt bij als het gaat om de beoordeling van arbeidsongeschiktheid na twee jaar. Het UWV beoordeelt of je nog werk kunt doen en welke uitkering je krijgt (WIA). Ook controleert het UWV of de werkgever genoeg moeite heeft gedaan om je terug te laten keren.
Dit heet de ‘poortwachterstoets’. Als de werkgever hierin faalt, moeten ze je loon langer doorbetalen (maximaal 12 maanden extra).
Praktische tips voor een soepel proces
Om problemen te voorkomen, is communicatie het sleutelwoord. Zorg dat je je ziekmelding altijd schriftelijk bevestigt, bijvoorbeeld via e-mail.
Vraag om een ontvangstbevestiging. Houd je loonstrookken bij de hand om te controleren of de loondoorbetaling klopt.
De bedragen kunnen namelijk per maand verschillen als je provisie of toeslagen hebt. Voor werkgevers is het belangrijk om de ziektegevallen goed te registreren. Systemen zoals Nmbrs of Visma helpen hierbij.
Een correcte administratie voorkomt discussies over de hoogte van het bedrag. Als werknemer heb je plichten, maar ook rechten. Je hoeft geen gedetailleerde medische informatie te geven, alleen een inschatting van de duur. Hou het professioneel, maar beschermd.
Conclusie: Kennis is macht
Ziekmelding en loondoorbetaling zijn vastgelegd in de wet, maar de uitvoering hangt af van je CAO en contract.
De belangrijkste punten om te onthouden: meld je tijdig (binnen twee dagen), controleer je loonstrook op de 70% regel en wees je bewust van de fases in de loondoorbetaling. Of je nu na drie dagen weer aan het werk bent of een lang re-integratietraject ingaat, de basis blijft hetzelfde. Door de regels te snappen, voorkom je financiële gaten en onnodige stress. Neem bij twijfel altijd contact op met je HR-afdeling of een juridisch adviseur. Beter goed geïnformeerd dan onverwachts zonder loon thuiszitten.